Инвазив ЭФИ: юракни электрофизиологик текшириш қандай ўтади?

ЭФИ юрак ишини бошқарадиган электр сигналларини текширади. “Инвазив” дегани асбоб тана ичига киритилади дегани. Электрод сигнални сезадиган ингичка сим, катетер эса қон томири орқали юракка юбориладиган ингичка эгилувчан асбоб.

МедлинеПлус маълумотига кўра, ЭФИ қуйидагилар учун керак бўлиши мумкин:

• аритмия (юрак ритми бузилиши) белгиларини текшириш;
• маълум аритмия юракнинг қаеридан бошланишини аниқлаш;
• энг мос давони танлаш;
• келажакдаги хавфни, айниқса тўсатдан юрак ўлими хавфини баҳолаш;
• дори ритмни назорат қилаётганини кўриш;
• кардиостимулятор ёки ИКД (кардиовертер-дефибриллятор) кераклигини аниқлаш.

2022 йилги ESC йўриқномасининг ACC баёнига кўра, ЭФИ айрим беморларда хавфни баҳолаш учун ишлатилади. Масалан, юрак тож томирлари касаллиги, 40 % ёки ундан паст отиш фраксияси (чап қоринча бир уришда чиқарадиган қон улуши) ва ўзи тўхтайдиган қисқа қоринча тахикардияси бирга бўлганда. Айрим кардиомиопатиялар (юрак мушаги касалликлари) ва саркоидозда (аъзоларда яллиғланиш тугунчалари пайдо бўладиган касаллик) ҳам шундай.

МедлинеПлус қуйидагиларни айтади:

• текширувдан олдин 6–8 соат ҳеч нарса еманг ва ичманг;
• дориларингизни кардиолог билан гаплашмасдан ўзгартирманг;
• одатда тинчлантирувчи дори берилади;
• сизни уйга олиб кетадиган одамни олдиндан келишиб қўйинг.

Текширув абляцияга ўтиши мумкин бўлгани учун, МедлинеПлус абляция саҳифасидаги маслаҳатлар ҳам фойдали: барча дорилар, жумладан қонни суюлтирувчи дорилар ҳақида айтинг; шамоллаш ёки иситма бўлса, хабар беринг.

МедлинеПлус босқичларни шундай тасвирлайди:

1. Шифохона лабораториясида чов ёки бўйин соҳаси, баъзан иккаласи, тозаланади ва оғриқсизлантирилади.
2. Шу жойга ингичка ўтказгич найчалар (шеатҳ) қўйилади.
3. Улар орқали электродлар юракка юборилади, шифокор йўлни ҳаракатланувчи рентген тасвирида кузатиб боради.
4. Юракнинг электр сигналлари ёзиб олинади.
5. Ноодатий ритм манбасини топиш учун сигнал ёки дори билан шу ритм атайлаб чақирилиши мумкин.

Одам уйғоқ бўлади. Катетер кирадиган жойда босим сезилиши, юрак баъзан уришни ўтказиб юбораётгандек ёки тез ураётгандек туюлиши мумкин.

МедлинеПлус маълумотига кўра, ЭФИ 1 соатдан бир неча соатгача давом этади. Абляция қўшилса, вақт узайиши мумкин, бу ерда манбалар фарқ қилади: МедлинеПлус абляция саҳифасида 4 соат ёки ундан кўпроқ, Британиядаги Соутҳамптон касалхонаси варақасида бўлмачалар фибрилляцияси абляцияси учун 2–4 соат ёзилган.

МедлинеПлус бу текширувни кўпчилик ҳолларда жуда хавфсиз деб атайди, лекин хавф бутунлай йўқ эмас. У қуйидагиларни санайди:

• аритмиялар;
• қон кетиши;
• қон лахталари ва уларнинг қон томирини беркитиши (эмболия);
• юрак тампонадаси, яъни юрак атрофида қон йиғилиб, уни сиқиб қўйиши;
• инфаркт;
• инфексия;
• вена шикастланиши;
• қон босимининг пасайиши;
• инсулт.

Бу рўйхат шундай бўлиши мумкин дегани, сизда албатта бўлади дегани эмас. Шахсий хавфингизни шифокор юрак ҳолатингизга қараб айтади.

МедлинеПлус маълумотига кўра, ноодатий натижа қуйидагиларга ишора қилиши мумкин:

• бўлмачалар фибрилляцияси ёки флаттери;
• юрак блокадаси: сигнал бўлмачалардан қоринчаларга ўтмай қолади;
• синус тугуни заифлиги синдроми: юракнинг табиий ритм бошловчиси яхши ишламайди;
• суправентрикуляр тахикардия;
• қоринча фибрилляцияси ва қоринча тахикардияси;
• WPW синдроми: юракда қўшимча электр йўли бўлади.

Текширув пайтининг ўзида катетер абляцияси ёки кардиостимулятор ўрнатилиши мумкин. Абляция (радиочастотали абляция, РФА, унинг бир тури) ритм муаммосига сабаб бўлган кичик юрак тўқимасида чандиқ ҳосил қилади. Шунинг учун олдиндан сўраб қўйинг: сабаб топилса, абляция шу сеансда қилинадими?

Агар абляция қилинган бўлса, МедлинеПлус абляция саҳифасига кўра, катетер жойига босим қўйилади, камида 1 соат, баъзан 5–6 соатгача ётиб турилади, уйга шу куни ёки эртасига кетилади. Кейинги 2–3 кунда чарчоқ, кўкракда симиллаш, юрак уриши ўтиб кетиши ёки тез нотекис уриш бўлиши мумкин.

Дарсликлардаги тавсифга кўра, қизилўнгач орқали (трансезофагеал) ЭФИда электрод қизилўнгачга киритилади ва юрак ичига кирмасдан бўлмачаларни рағбатлантиради ҳамда ёзиб олади; у камроқ инвазив, лекин юрак ичидан ўтказиладиган текширувнинг ўрнини босмайди.