Кардиостимулятор (пейсмекер): бир ва икки камерали фарқи, ўрнатиш ва тикланиш

Қурилмалар ва муолажалар · 6 дақиқа ўқиш

Кардиостимулятор (юрак стимулятори, пейсмекер) юрак жуда секин урганда унга электр сигнали берадиган кичик қурилма. EHRA беморлар сайтига кўра, бир камерали пейсмекерда битта электрод, икки камерали пейсмекерда иккита электрод бўлади. У одатда маҳаллий оғриқсизлантириш билан ўрнатилади. Ишга ва кундалик фаолиятга одатда бир-икки ҳафта ичида қайтиш мумкин. Чекловлар бўйича ўз шифокорингиз кўрсатмасига амал қилинг.

Кардиостимулятор нимадан иборат ва қандай ишлайди?

EHRA беморлар сайтига кўра, кардиостимулятор икки қисмдан иборат:

Генератор: батарея ва электрон схема жойлашган кичик металл қутича.
Электрод: ингичка, изоляцияланган сим. У ўмров суяги яқинидаги вена орқали юрак камерасига боради.

Қурилма ритмни доим кузатиб туради ва фақат юрак жуда секин урганда сигнал беради. Электродлар сони 1, 2 ёки 3 та бўлиши мумкин, электродсиз тури ҳам бор.

Бу мақола стимулятор керакми деган қарор ҳақида эмас. Бу ерда қурилма турлари, ўрнатиш ва ундан кейинги давр ҳақида гап боради.

Бир камерали ва икки камерали пейсмекер кимга қўйилади?

EHRA маълумотига кўра, қурилма тури ритм муаммосига қараб танланади:

Бир камерали: битта электрод. Сигнал синус тугунидан (ритм бошланадиган жой) чиқиб, лекин секин бўлса, электрод ўнг бўлмачага қўйилади. Ритм секин ва синус тугунидан бошланмаса, масалан, бўлмачалар фибрилляциясида, ўнг қоринчага қўйилади.
Икки камерали: иккита электрод, ўнг бўлмача ва ўнг қоринчада. АВ блокадада, яъни сигнал бўлмачадан қоринчага ўтмай қолганда қўлланилади. У бу икки камерани мувофиқлаштиради.
Бивентрикуляр (СРТ): икки ёки учта электрод. Вазифаси бошқа: юрак етишмовчилигида қоринчалар ишини мувофиқлаштириш.
Электродсиз (леадлесс): фақат генератор, сон венаси орқали ўнг қоринчага қўйилади. У фақат шу камерани бир камерали стимуляция қилиш керак бўлганлар учун.

2021 йилги ESC/EHRA йўриқномасининг ACC баёнига кўра, оғир такрорий ҳушдан кетишда, паузалар қайд этилган 40 ёшдан катта айрим беморларда икки камерали стимуляция такрорланишни камайтириши мумкин. Танловни мутахассис қилади.

Ўрнатишга қандай тайёрланилади ва амалиёт қандай ўтади?

EHRA маълумотига кўра, тайёргарлик одатда қуйидагиларни ўз ичига олади:

қон таҳлиллари;
шифокорга қон ивиши бузилиши, қон суюлтирувчи дорилар, аллергия ва ҳомиладорлик эҳтимоли ҳақида айтиш (айрим дориларни вақтинча тўхтатиш керак бўлиши мумкин, буни шифокор ҳал қилади);
баъзан олдинги куни махсус совун билан бутун танани ювиш;
одатда кечасидан оч қолиш, эрталабки дориларни эса оз сув билан ичиш.

Амалиёт одатда маҳаллий оғриқсизлантириш ва тинчлантирувчи дорилар билан ўтади. Сиз уйғоқ бўласиз, умумий наркоз одатда керак эмас. Антибиотик берилади. Кўкракнинг чап томонида кичик кесма қилинади, электрод рентген назоратида юракка ўтказилади, қурилма эса ўмров суяги яқинида тери остига жойлаштирилади.

Вақт бўйича манбалар фарқ қилади. EHRA: одатда 1–2 соат, бир неча соат кузатув, ўша куни ёки эртаси уйга. NHS: одатда тахминан бир соат ва одатда бир кеча шифохонада. Уйга сизни кимдир олиб кетиши керак.

Ўрнатишдан кейин тикланиш қандай кечади?

EHRA маълумотига кўра, кесма бир неча сантиметр бўлади, дастлабки кунларда оғрийди, қичиши эса нормал ҳолат. Уни тоза ва қуруқ тутинг. Шифокор бошқача айтмаса, ишга ва кундалик фаолиятга одатда бир-икки ҳафта ичида қайтиш мумкин.

Қўл ҳаракати бўйича манбалар турлича ёзади:

EHRA: қўлни чеклаш ёки боғлаб қўйиш керак эмас.
NHS: 4–6 ҳафта давомида тирсакни елка баландлигидан юқори кўтарманг, оғир нарса кўтарманг, кучли машқ қилманг; камида биринчи ҳафта машина ҳайдаманг.

Қайси тавсияга амал қилишни ўз шифокорингиздан сўранг ва унинг кўрсатмасига риоя қилинг.

Қандай хавфлар бор ва қачон шифокорга қўнғироқ қилиш керак?

EHRA хавфларни фоизсиз санаб ўтади:

кесма жойида шиш, кўкариш, қон кетиши: одатда енгил, қон суюлтирувчи дориларда кўпроқ;
кесма инфексияси: жиддий, дарҳол даволаш керак;
электроднинг жойидан силжиши: қайта амалиёт керак бўлиши мумкин;
қурилма ёки электрод инфексияси: кам учрайди, жиддий, ўрнатишдан анча кейин ҳам пайдо бўлиши мумкин;
пневмоторакс ёки гемоторакс (ўпка атрофида ҳаво ёки қон тўпланиши): жуда кам;
нерв ёки қон томир шикастланиши: кам учрайди.

2021 йилги ESC/EHRA йўриқномасининг ACC баёнига кўра, қурилма жойида сезиларли қон йиғилиши (гематома) кейинги инфексия хавфини қарийб саккиз баравар оширади. Қурилмани алмаштириш ёки янгилаш амалиётларида ҳам инфексия кўпроқ учрайди.

Шифокорга тезда қўнғироқ қилинг: 38,5 °С дан юқори иситма, қалтираш, қурилма устида қизариш ёки шиш, кесмадан суюқлик оқиши, кучайиб бораётган оғриқ, қон кетиши ёки кесманинг очилиши. Олдинги белгилар қайтиши, нафас қисилишининг кучайиши, кўкрак оғриғи ва бош айланишида ҳам шундай қилинг; ҳушдан кецангиз ёки белгилар кучли бўлса, шифокорни кутманг, 103 га қўнғироқ қилинг.

Шошилинч ёрдам (103): кучли кўкрак оғриғи, кучли нафас қисилиши ёки ҳушдан кетиш бўлса — кутиб ўтирманг, 103 га қўнғироқ қилинг.

Текширувлар ва батарея ҳақида нимани билиш керак?

Текширув жадвали манбаларда фарқ қилади. EHRA: биринчи текширув 2–12 ҳафтада (кесма кўрилади, қурилма программатор билан текширилади), кейин тахминан йилига бир марта ёки тез-тез. NHS: тахминан 6 ҳафта, 3–6 ой, кейин камида 12 ойда бир марта. Ўз шифокорингиз жадвалига амал қилинг. Текширув пайтида юрак уриши қисқа вақт ўзгарганини сезишингиз мумкин. Баъзи жойларда масофавий кузатув бор: узатгич яқинда бўлиши керак ва у қурилмани қайта созлай олмайди.

Батарея бўйича ҳам рақамлар фарқ қилади. EHRA: генератор одатда 7–10 йилдан кейин, баъзан эртароқ алмаштирилади. NHS: батарея одатда 6–7 йил хизмат қилади. Алмаштириш биринчи ўрнатишдан соддароқ, электродлар яхши ишласа одатда қолдирилади, кўпинча ўша куни уйга кетилади.

Кўп сўраладиган саволлар

Амалиёт пайтида ухлаб қоламанми?

Одатда йўқ. EHRA маълумотига кўра, кардиостимулятор маҳаллий оғриқсизлантириш ва тинчлантирувчи дорилар билан ўрнатилади, сиз уйғоқ бўласиз. Умумий наркоз одатда керак эмас. Кесма дастлабки кунларда оғриши мумкин.

Шифохонада қанча қолиш керак?

Манбалар турлича ёзади: EHRA бир неча соат кузатувдан кейин ўша куни ёки эртаси уйга кетиш ҳақида айтади, NHS эса одатда бир кеча қолиш ҳақида. Уйга сизни кимдир олиб кетиши керак.

Ёшроқ одамларга ҳам стимулятор керак бўлиши мумкинми?

Ҳа. EHRA маълумотига кўра, секин ритмнинг энг кўп учрайдиган сабаби табиий қариш, лекин ёшроқ одамларга ҳам стимулятор керак бўлиши мумкин. Сабаблар орасида юрак мушаги касалликлари, айрим генетик касалликлар ва юрак операцияси бор.

Батарея тўсатдан тугаб қоладими?

EHRA маълумотига кўра, батарея аста-секин тугайди. Алмаштириш вақтини билдирувчи кўрсаткич пайдо бўлгач, одатда камида 3 ой вақт қолади, шунинг учун текширувларга ўз вақтида боринг. Алмаштириш биринчи ўрнатишдан соддароқ бўлади.

Қурилма картасини олиб юриш керакми?

Ҳа. Картани ёнингизда олиб юринг ва уни ҳар қандай шифокор, стоматолог ёки қўриқлаш ходимига кўрсатинг. NHLBI маълумотига кўра, картада қурилма тури, электродлар, ўрнатилган сана ва шифокор алоқа маълумотлари бўлади.

Манбалар

Бу умумий маълумот бўлиб, ташхис қўйиш ёки даволаш ўрнини босмайди. Шикоятларингиз бўлса, шифокорга мурожаат қилинг.

Янгиланган: 09/11/2026

Кардиостимулятор (пейсмекер) ўрнатиш +998 97 490 86 75