СРТ ва СРТ-Д: юрак етишмовчилигида ресинхронизация терапияси

Қурилмалар ва муолажалар · 6 дақиқа ўқиш

СРТ (ресинхронизация терапияси) — юрак етишмовчилигида ўнг ва чап қоринчани бир маромда ишлатадиган қурилма. СРТ-П фақат стимуляция қилади, СРТ-Д эса хавфли аритмияда зарба (шок) ҳам беради. 2021 йилги ESC/EHRA йўриқномасининг ACC баёнига кўра, у аломатли юрак етишмовчилигида, синус ритмида, чап қоринча отиш фраксияси (LVEF) 35 % ёки паст, QRS 150 мс ёки ундан кўп ва Гис тутами чап оёқчаси блокадаси бўлганда тавсия этилади; айрим бошқа ҳолатларда кўриб чиқилади.

Диссинхрония нима ва юрак етишмовчилигида нега муҳим?

EHRA беморлар сайтига кўра, юрак етишмовчилигида қоринчалар бир вақтда эмас, турли вақтда қисқариши мумкин. Бу диссинхрония дейилади, у аломатларни кучайтириши мумкин. Сабаби Гис тутами чап оёқчаси блокадаси бўлиши мумкин: бунда электр сигнали чап қоринчага кечикиб етади.

EHRA санайдиган белгилар: нафас қисилиши, ҳолсизлик, бош айланиши, юрак уришини сезиш, тўпиқ ва оёқларнинг шиши, йўтал. Дорилар етарли бўлмаган айрим оғир ҳолатларда СРТ керак бўлиши мумкин. У ўнг ва чап қоринчани мувофиқлаштиради.

СРТ-П ва СРТ-Д фарқи нимада?

СРТ-П (бивентрикуляр стимулятор) фақат стимуляция қилади. EHRA маълумотига кўра, унда икки ёки учта электрод бўлади: ўнг қоринча, чап қоринча ва ўнг бўлмача. Бўлмачалар фибрилляциясида бўлмача электроди қўйилмайди.

СРТ-Д учта электродли қурилма бўлиб, ресинхронизация билан бирга дефибрилляция ҳам қилади, яъни хавфли қоринча ритмларини зарба билан тўхтата олади.

Танлов хавфли аритмия хавфига боғлиқ. Бу қарорни мутахассис сиз билан бирга қабул қилади, чунки ҳар бир одамнинг ҳолати бошқача.

СРТ ва СРТ-Д кимга тавсия этилади?

Йўриқномадаги уч атама содда қилиб айтганда шундай:

LVEF: чап қоринча бир уришда қанча қон ҳайдашини кўрсатади.
QRS: ЭКГ даги тўлқин, унинг кенглиги миллисекундларда (мс) ўлчанади.
NYHA: юрак етишмовчилиги кундалик фаолликни қанчалик чеклашини кўрсатадиган синф; рақам катта бўлса, чеклов ҳам кўпроқ.

2021 йилги ESC/EHRA йўриқномасининг ACC баёнига кўра, СРТ аломатли юрак етишмовчилигида, синус ритмида (юракнинг оддий ритми), LVEF 35 % ёки паст, QRS 150 мс ёки ундан кўп ва чап оёқча блокадаси бўлганда тавсия этилади.

Қуйидаги ҳолларда эса кўриб чиқилиши керак:

QRS 130–149 мс ва чап оёқча блокадаси;
блокада бошқа турда, лекин QRS 150 мс ёки ундан кўп;
NYHA III–IV синф, бўлмачалар фибрилляцияси ва QRS 130 мс ёки ундан кўп, агар иккала қоринча ҳам стимуляцияни қабул қилиши таъминланса.

Бўлмачалар фибрилляцияси туфайли иккала қоринча стимуляцияси тўлиқ бўлмаса (90–95 % дан кам), йўриқномага кўра АВ бирикма абляцияси қўшилиши керак. Бу муолажа ҳақида шифокорингиздан сўранг.

СРТ ўрнатиш оддий стимулятордан нимаси билан фарқ қилади?

СРТ да чап қоринча учун ҳам электрод қўйилади. EHRA маълумотига кўра, ўрнатиш оддий стимуляторга қараганда узоқроқ чўзилиши мумкин; стимулятор учун одатда 1–2 соат дейилади. Кўп босқичлар бир хил: одатда маҳаллий оғриқсизлантириш ва тинчлантирувчи дори, кўкракнинг чап томонида кичик кесма, рентген назорати.

Олдин шифокорга қон ивиши муаммолари, қон суюлтирувчи дорилар ва аллергия ҳақида айтинг. EHRA маълумотига кўра, бир неча соат кузатувдан кейин ўша ёки эртаси куни уйга рухсат берилади, кимдир сизни олиб кетиши керак.

Яна бир фарқ инфексия хавфи. 2021 йилги ESC баёнига кўра, СРТ да инфексия оддий стимуляторга қараганда кўпроқ учрайди. Электрод силжиши ҳам мумкин, бунда такрорий операция керак бўлиши мумкин.

СРТ дан кейин нима кутиш мумкин ва қачон шошилинч ёрдам керак?

Кесма дастлабки кунларда оғриши, қичиши мумкин; уни тоза ва қуруқ сақланг. EHRA маълумотига кўра, кўпчилик бир-икки ҳафта ичида ишга қайтади. Қўл ҳаракати бўйича манбалар фарқ қилади: EHRA чеклов керак эмас дейди, Британиядаги NHS 4–6 ҳафта тирсакни елкадан баланд кўтармасликни маслаҳат беради. Ўз шифокорингиз кўрсатмасига амал қилинг.

СРТ ҳаммага бир хил ёрдам бермайди. 2022 йилги ESC йўриқномаси СРТ дан фойда кўрмаган ва тез-тез бир хил экстрасистолалари бўлган одамларда абляция ёки аритмияга қарши дориларни кўриб чиқишни айтади.

Беморлар учун қўлланмаларга кўра, ҳарорат 38,5 °С дан ошса, қурилма устида қизариш ёки шиш, кесмадан суюқлик оқиши, бош айланиши ёки нафас қисилиши кучайса, шифокорга дарҳол айтинг.

Шошилинч ёрдам (103): кучли кўкрак оғриғи, кучли нафас қисилиши, ҳушдан кетиш ёки СРТ-Д дан қисқа вақтда бир неча зарба бўлса — кутиб ўтирманг, 103 га қўнғироқ қилинг.

СРТ-Д қанчалик тез-тез текширилади ва батареяси қанча етади?

Манбалар фарқ қилади, шунинг учун шифокорингиз жадвалига амал қилинг. EHRA: биринчи текширув 2–12 ҳафтада, кейин одатда йилига бир марта. NHLBI ИКД учун камида ҳар 6 ойда бир марта дейди.

NHLBI маълумотига кўра, СРТ-Д тахминан ҳар 4 йилда алмаштирилади, бу оддий ИКД га қараганда кўпинча эртароқ. СРТ-П учун манбаларда алоҳида рақам йўқ. Аниқ муддатни шифокорингиз айтади. Алмаштириш биринчи имплантациядан соддароқ, ишлаётган электродлар одатда қолдирилади. Лекин 2021 йилги ESC/EHRA йўриқномасининг ACC баёнига кўра, алмаштиришда инфексия хавфи юқорироқ.

Кўп сўраладиган саволлар

СРТ юрак етишмовчилигини бутунлай даволайдими?

Манбалар СРТ ни касалликни бутунлай йўқотадиган даво деб таърифламайди. EHRA маълумотига кўра, у қоринчаларни мувофиқлаштириб, ҳар бир уришни самаралироқ қилади. Сизнинг ҳолатингизда нима кутиш мумкинлигини шифокорингиздан сўранг.

Бўлмачалар фибрилляцияси бўлса, СРТ қўйиш мумкинми?

2021 йилги ESC баёнига кўра, NYHA III–IV синф ва QRS 130 мс ёки ундан кўп бўлса, иккала қоринча стимуляцияси таъминланса, СРТ кўриб чиқилиши керак. Бунда бўлмача электроди қўйилмайди. Қарорни мутахассис қабул қилади.

СРТ-Д зарба берса нима қилиш керак?

EHRA ва NHLBI тавсияларига кўра, битта зарба ва аҳволингиз яхши бўлса: жароҳатни текширинг, дам олинг, ўша ёки эртаси куни шифокорга айтинг. 24 соат ичида биттадан кўп зарба бўлса, шифокор ёки марказ билан жуда тез боғланинг. Биринчисидан бир неча соат кейин иккинчи зарба бўлса, ИКД беморларига ёрдам бера оладиган муассасага боринг. Қисқа вақтда бир неча зарба, кўкрак оғриғи, нафас қисилиши, ҳушдан кетиш ёки қон суюлтирувчи дори фонида бошга жароҳат бўлса, 103 га қўнғироқ қилинг.

СРТ-Д даги зарба функсиясини ўчириш мумкинми?

NHLBI маълумотига кўра, СРТ-Д да зарба функсиясини операциясиз ўчириш мумкин, стимуляция эса давом этади. Бу савол ҳаётнинг охирги босқичи ҳақида гап кетганда кўтарилади. Уни шифокор ва яқинларингиз билан хотиржам муҳокама қилинг.

СРТ қурилмаси билан телефон ишлатиш мумкинми?

Ҳа, лекин масофани сақланг. FDA телефон ва смарт соатни қурилмадан камида 15 см узоқда тутишни маслаҳат беради, EHRA телефон учун 15–30 см дейди. Телефонни қурилма устидаги чўнтакда олиб юрманг, қарама-қарши қулоқда гаплашинг.

Манбалар

Бу умумий маълумот бўлиб, ташхис қўйиш ёки даволаш ўрнини босмайди. Шикоятларингиз бўлса, шифокорга мурожаат қилинг.

Янгиланган: 09/11/2026

СРТ-Д (ресинхронизация терапияси) ўрнатиш +998 97 490 86 75