Секин юрак уриши: брадикардия хавфлими ва стимулятор қачон керак?

Секин юрак уриши (брадикардия) — тинч ҳолатда пулснинг дақиқасига 60 дан паст бўлиши. Бу уйқу пайтида ёки жуда чиниққан одамларда меъёр бўлиши мумкин, шунинг учун фақат рақамга қараб хулоса чиқариб бўлмайди. Юрак стимулятори ҳаммага керак эмас: 2021 йилги ЭСС/EHRA йўриқномасига кўра, қарорни шифокор ва бемор текширув натижаларига қараб бирга қабул қилади. Ҳушдан кетиш бўлса, 103 га қўнғироқ қилинг; бош айланиши бўлса, шифокорга боринг.

Секин пулс қачон меъёр бўлиши мумкин?

Тинч ҳолатда юрак уриши дақиқасига 60 дан паст бўлса, бу брадикардия дейилади. Уйқу пайтида ёки жуда чиниққан одамларда бундай пулс меъёр бўлиши мумкин. Шунинг учун фақат рақамга қараб ташвишланманг: шифокор уни сизнинг ҳис-туйғуларингиз ва текширув натижалари билан бирга баҳолайди.

ЭСС ва ЭҲРА нинг АФиб Маттерс сайтида юрак ритми билан боғлиқ шикоятлар бош айланиши, кўкрак оғриғи ёки нафас қисилиши билан бирга келса, шифокорга кўриниш тавсия этилади. Секин пулс билан шундай белгилар бўлса, шифокорга боришни кечиктирманг.

Секин пулсда қандай текширувлар ўтказилади?

2021 йилги ЭСС/EHRA йўриқномасининг АСС баёнига кўра, брадикардия гумон қилинганда текширув босқичма-босқич ўтади:

• шифокор сиздан диққат билан сўраб-суриштиради ва кўрик ўтказади;
• аломатлар бўлса, юракни тасвирга олиш текширувлари: юрак тузилиши, чап қоринча иши ва тузатиш мумкин бўлган сабаблар кўрилади;
• аломатлар зўриқиш пайтида ёки ундан дарҳол кейин пайдо бўлса, зўриқиш синови ўтказилади;
• уйқуда нафас тўхташи (апное) белгилари бўлса ёки уйқу пайтида жуда секин пулс ёхуд юқори даражали атриовентрикуляр (АВ) блокада аниқланса, апное текширилади;
• камдан-кам бўладиган, сабаби номаълум ҳушдан кетишда имплантация қилинадиган лооп-рекордер қўлланиши мумкин.

Бу рўйхат ҳар бир одамга тўлиқ керак дегани эмас: нимани танлашни шифокор ҳал қилади.

Секин пулс вақти-вақти билан бўлса, уни қандай ёзиб олиш мумкин?

АФиб Маттерс маълумотига кўра, пулсни қўл билан текшириш ритм бузилишини тахмин қилишга ёрдам беради, лекин уни ишончли тасдиқлай олмайди. Асосийси — симптомлар пайтида олинган ЭКГ.

Қайси усул танланиши симптомлар қанчалик тез-тез бўлишига боғлиқ. Британия Колумбияси (Канада) амбулатор ЭКГ кузатуви қўлланмасига кўра:

• симптомлар кўпчилик кунларда бўлса, 24–48 соатлик Ҳолтер мониторинг;
• камроқ ва олдиндан айтиб бўлмайдиган симптомларда ташқи ҳодиса (эвент) ёки лооп-рекордер (тахминан бир ойгача);
• ойда бир мартадан ҳам кам симптомларда имплантация қилинадиган лооп-рекордер (тахминан 3 йилгача; бу инвазив усул).

Симптомлар кам бўлса, Ҳолтерни такрорлаш фойда бермаслиги мумкин. Ҳодиса мониторинги ўзбошимчалик билан бир ой билан чекланса, аритмия ўтказиб юборилиши ҳам мумкин.

Юрак стимулятори қачон керак бўлади?

Брадикардия аниқланган ҳар бир одамга юрак стимулятори керак эмас. 2021 йилги ЭСС/EHRA йўриқномасининг АСС баёнига кўра, масалан, аломациз туғма юрак блокадаси хавф белгилари бўлмаса, стимулятор талаб қилмаслиги мумкин.

Қарор биргаликда қабул қилинади: далиллар, сизнинг индивидуал хавф ва фойдангиз, хоҳиш-истакларингиз ва даволаш мақсадлари ҳисобга олинади. Оғир такрорий ҳушдан кетишда икки камерали стимуляция 40 ёшдан катта, паузалари қайд этилган айрим беморларда такрорланишни камайтириши мумкин; брадикардия ёки блокада сабабли ҳушдан кетишда қарор бошқача ва уни мутахассис қабул қилади. Аниқ мезонларни шифокор сизнинг ҳолатингиз бўйича баҳолайди.

Стимулятор билан яшаш ҳақида нимани билиш керак?

Йўриқномага кўра, стимуляторни алмаштириш ёки янгилаш (упграде) амалиётларида инфексия хавфи юқорироқ. Вена орқали йўл бўлмаса ёки инфексия хавфи юқори бўлса, электродсиз (леадлесс) стимулятор кўриб чиқилиши мумкин. Қайси вариант сизга тўғри келишини шифокор ҳал қилади.

Бу мақола амалиёт тафсилотлари, батарея хизмат муддати, МРТ ва автомобил ҳайдаш қоидалари ҳақида маълумот бермайди. Бу саволларни даволовчи шифокор ёки аритмолог билан муҳокама қилинг. Қурилма ўрнатилган одамлар учун ЭҲРА нинг мйрҳйтҳмдевисе.орг номли беморлар сайти ҳам бор.

Қачон шошилинч ёрдам керак ва шифокорга қандай тайёрланиш керак?

АФиб Маттерс маълумотига кўра, юрак ритми билан боғлиқ эпизодлар нафас қисилиши, бош айланиши, ҳушдан кетиш ёки кўкрак оғриғи билан кечса, тезкор тиббий ёрдам талаб қилинади.

Шошилинч ёрдам (103): кучли кўкрак оғриғи, кучли нафас қисилиши ёки ҳушдан кетиш бўлса — кутиб ўтирманг, 103 га қўнғироқ қилинг.

Шифокорга боришдан олдин симптомлар кундалигини юритинг: давомийлиги, қўзғатувчилар ва ҳамроҳ белгилар. Шифокорга нимани сўраш мумкин:

• Менинг секин пулсим нимадан?
• Қайси текширувлар ўтказилди ва яна нима керак?
• Стимуляторга эҳтиёж борми ёки бошқа йўл борми?

Кўп сўраладиган саволлар

Пулс дақиқасига 60 дан паст бўлса, бу касалликми?

Тинч ҳолатда 60 дан паст пулс брадикардия дейилади, лекин у уйқу пайтида ёки жуда чиниққан одамларда меъёр бўлиши мумкин. Шифокор пулсни аломатларингиз ва текширув натижалари билан бирга баҳолайди.

Брадикардия бор ҳар бир одамга стимулятор ўрнатиладими?

Йўқ. 2021 йилги ЭСС/EHRA йўриқномасининг АСС баёнига кўра, стимулятор ҳаммага керак эмас: масалан, хавф белгилари бўлмаган аломациз туғма юрак блокадасида у талаб қилинмаслиги мумкин. Қарор текширув натижаларига қараб қабул қилинади.

Стимулятор ҳақидаги қарор қандай қабул қилинади?

Йўриқномага кўра, қарор шифокор ва бемор биргаликда қабул қилинади: далиллар, индивидуал хавф ва фойда, беморнинг хоҳиши ҳамда даволаш мақсадлари ҳисобга олинади. Саволларингиз бўлса, қарор қабул қилинишидан олдин шифокорга очиқ айтинг.

Электродсиз (леадлесс) стимулятор нима?

Йўриқномага кўра, электродсиз (леадлесс) стимулятор вена орқали йўл бўлмаса ёки инфексия хавфи юқори бўлса, танланган ҳолларда кўриб чиқилиши мумкин. У ҳаммага мос келмайди: танловни мутахассис қилади.

Стимулятор билан яшаш ҳақида қаердан маълумот олиш мумкин?

Қурилма ўрнатилган одамлар учун ЭҲРА нинг мйрҳйтҳмдевисе.орг номли беморлар сайти бор. Батарея, МРТ ва автомобил ҳайдаш каби саволлар бу мақолада кўриб чиқилмаган, шунинг учун уларни даволовчи шифокор ёки аритмолог билан муҳокама қилинг.

Манбалар

• АСС: 2021 ЭСС/EHRA юрак стимуляцияси йўриқномаси
• мйрҳйтҳмдевисе.орг: ЭҲРА беморлар сайти (стимулятор ва ИСД)
• АФиб Маттерс (ЭСС/EHRA)
• БС Гуиделинес: амбулатор ЭКГ кузатуви

Бу умумий маълумот бўлиб, ташхис қўйиш ёки даволаш ўрнини босмайди. Шикоятларингиз бўлса, шифокорга мурожаат қилинг.